Warsztaty AI Cai Caslavinieri | III Czytelnia Naukowa na Woli

Warsztaty 7 | 25 czerwca 2026 | 18:00-19:30

Deepfake i oszustwa AI

Zanim uwierzysz, zatrzymaj akcję

Ćwiczymy reakcję na fałszywy obraz, głos, film, reklamę i wiadomość. Nie chodzi o perfekcyjne rozpoznanie deepfake'u. Chodzi o to, żeby nie kliknąć, nie zapłacić, nie podać kodu i umieć przerwać presję.

Otwórz laboratorium Czerwona słuchawka Materiały
Tryb ćwiczenia
  1. STOPNie działam od razu
  2. ŹRÓDŁOSprawdzam skąd to przyszło
  3. 2 KANAŁOddzwaniam lub szukam samodzielnie
  4. KOD/LINKNie podaję pod presją
  5. DECYZJAWraca do człowieka

Najważniejszy nawyk

Nie rozpoznawaj perfekcyjnie. Reaguj mądrze.

Deepfake może być coraz trudniejszy do zauważenia. Dlatego ćwiczymy rytuał, który działa nawet wtedy, gdy materiał wygląda i brzmi wiarygodnie.

1

STOP

Odkładam decyzję. Presja czasu jest sygnałem ostrzegawczym.

2

Źródło

Sprawdzam, kto publikuje, dzwoni albo wysyła wiadomość.

3

Drugi kanał

Oddzwaniam na znany numer albo wchodzę samodzielnie na oficjalną stronę.

4

Kod, link, pieniądze

Nie podaję kodu, danych ani pieniędzy przez sam głos, reklamę lub link.

5

Decyzja

Decyzję podejmuję po sprawdzeniu, nie w środku emocji.

Mapa zagrożeń

Deepfake to nie tylko film

Sztuczna inteligencja może uwiarygodnić kilka różnych form oszustwa. Szukamy nie tylko błędów w obrazie, ale też sensu, źródła i presji.

Obraz

Nienaturalne szczegóły, dziwne tło, fałszywy kontekst albo postać, która nie istnieje.

Głos

Prośba brzmi znajomo, ale wymaga szybkiego kodu, przelewu lub zachowania tajemnicy.

Film

Ruch ust, głos, gesty i treść nie pasują do siebie albo do znanego kontekstu.

Reklama

Znana twarz, obietnica szybkiego zysku i link prowadzący poza oficjalne źródła.

Wiadomość

Podszycie pod bliską osobę, bank, urząd albo organizatora zbiórki.

Przykłady treningowe

Fejk nie zawsze wygląda jak „film z AI”

W ćwiczeniach nie pytamy od razu, czy materiał jest prawdziwy. Najpierw sprawdzamy, czego od nas chce i gdzie pojawia się presja.

Głos bliskiej osoby

„Wyślij kod, nie oddzwaniaj, telefon mi pada.”

  • nieznany numer
  • kod BLIK
  • zakaz oddzwonienia

Telefon z instytucji

„Zostań na linii, zainstaluj aplikację, potwierdź kodem.”

  • autorytet
  • link z rozmowy
  • presja czasu

Reklama inwestycji

Znana twarz obiecuje szybki zysk „tylko dziś”.

  • pewny zarobek
  • formularz danych
  • brak oficjalnego źródła

Szokujące wideo

„Przekaż dalej, zanim usuną. Media milczą.”

  • silna emocja
  • brak daty
  • brak pełnego nagrania

Pilna zbiórka

Poruszający post prowadzi do podobnej, ale nieoficjalnej strony.

  • poczucie winy
  • podejrzany adres
  • brak danych organizatora

SMS z dopłatą

Mała kwota i link do szybkiej płatności.

  • niska kwota
  • link w wiadomości
  • termin „dzisiaj”

Laboratorium Reakcji

Najpierw rozpoznaj sygnał. Potem wybierz bezpieczny krok.

Przypadki są fikcyjne i służą tylko do ćwiczeń. Nie oceniamy ludzi. Trenujemy zatrzymanie akcji, gdy pojawia się presja.

Laboratorium Reakcji Misja 1 z 5

Misja 1

Głos bliskiej osoby

Odsłuchujesz krótką wiadomość głosową z pilną prośbą.

Kontekst do gry:

Trop do oznaczenia Trop 1 z 5
Wybrany sygnał Wybierz kategorię Kliknij, co najlepiej pasuje do aktualnego sygnału.

Wybierz kategorię sygnału ostrzegawczego.

Game changer: Czerwona słuchawka

Trening przerwania presji, zanim zacznie się tłumaczenie

Najtrudniejszy moment to nie analiza deepfake'u, tylko decyzja: kończę rozmowę, nie klikam i wracam znanym kanałem. Ten drill ćwiczy właśnie tę sekundę.

Tryb rozmowy Głos bliskiej osoby
Ukończone 0/6
Połączenie przychodzące Krok 1 z 4

Nieznany numer

„Potrzebuję kodu, teraz.”

    Twoja reakcja

    Co robisz teraz?

    Wybierz ruch, który zamyka presję i przenosi sprawdzenie poza podejrzany kanał.

    Przeczytaj rozmowę i wybierz reakcję.

    Zdanie bez tłumaczenia się Nie muszę tego rozstrzygać w tej rozmowie. Rozłączam się i sprawdzam drugim kanałem.

    Właściwy odruch: rozłączam się, nie podaję kodu, nie klikam linku, oddzwaniam albo wchodzę samodzielnie na oficjalną stronę.

    AI jako pomocnik sprawdzania

    Prompt, który nie zastępuje weryfikacji

    AI może pomóc wypisać czerwone flagi i pytania do sprawdzenia. Nie może jednak potwierdzić, że podejrzana treść jest bezpieczna.

    Najpierw człowiek Zatrzymuję akcję

    Potem proszę AI o listę ryzyk, ale źródło sprawdzam samodzielnie.

    Prompt weryfikacyjny

    Wypisz czerwone flagi

    Co zostaje po warsztacie

    Mały protokół na duże emocje

    Najlepsza ochrona działa zanim zaczniemy analizować piksele, głos albo montaż. To kilka zdań, które można ustalić z bliskimi i powtarzać przy każdej pilnej prośbie.

    Plan domowy 3-2-1

    Ustalenia, które robimy zanim ktoś zadzwoni w panice

    3

    Trzy sprawy, których nie załatwiamy pod presją

    Kod BLIK, przelew i dane dokumentu zawsze czekają na drugi kanał.

    2

    Dwa bezpieczne kanały powrotu

    Znany numer telefonu oraz drugi kontakt: rodzic, dorosłe dziecko, sąsiad albo instytucja z oficjalnej strony.

    1

    Jedno hasło lub pytanie kontrolne

    Nie imię psa ani data urodzin. Coś zwykłego, ustalonego offline i niepublikowanego w sieci.

    Rodzina i znajomi

    Umawiamy się przed kryzysem

    • Nie wysyłamy kodu po samym głosie, filmie ani wiadomości.
    • Rozłączamy się i oddzwaniamy na znany wcześniej numer.
    • Ustalamy pytanie kontrolne albo hasło, którego nie ma w mediach społecznościowych.

    Gdy ktoś już kliknął

    Najpierw zatrzymujemy szkody

    • Nie wstydzimy się i nie kasujemy dowodów: zapisujemy link, zrzut ekranu, numer i godzinę.
    • Odłączamy podejrzane urządzenie od sieci, jeśli instalowana była aplikacja albo ktoś miał zdalny dostęp.
    • Kontaktujemy bank, urząd albo organizację samodzielnie znalezionym kanałem i blokujemy kartę lub konto, gdy w grę wchodzą pieniądze.
    • Zmieniamy hasło z innego, zaufanego urządzenia i zgłaszamy sprawę, jeśli pojawiły się dane, przelew lub logowanie.

    Zdanie do użycia w domu: „Jeśli prosisz mnie o kod, pieniądze albo dane, rozłączę się i oddzwonię na znany numer.”

    Plan PDF
    0-2 min

    Przerwij akcję

    Nie dopowiadaj, nie tłumacz się rozmówcy, nie instaluj kolejnych rzeczy. Zakończ kontakt.

    2-5 min

    Zabezpiecz pieniądze

    Zadzwoń do banku numerem z karty lub strony banku. Poproś o blokadę karty, konta, przelewu albo dostępu.

    5-10 min

    Zachowaj ślady

    Zapisz SMS, link, numer, zrzut ekranu, godzinę rozmowy i nazwę profilu. To pomaga przy zgłoszeniu.

    Materiały

    Do pobrania po zajęciach

    Materiały pomagają wrócić do procedury STOP i przećwiczyć reakcję z bliskimi.

    Karta pracy

    STOP, źródło, drugi kanał, kod/link/pieniądze i decyzja człowieka.

    PDF

    Checklista

    Czerwone flagi deepfake i oszustw AI w obrazach, głosach, reklamach i wiadomościach.

    PDF

    Przykłady fejków

    Fikcyjne próbki: głos, telefon, reklama, wideo, zbiórka i SMS oraz czerwone flagi.

    PDF

    Scenariusze laboratorium

    Fikcyjne przypadki do ćwiczeń: głos, reklama, film, telefon i zbiórka.

    PDF

    Drill: Czerwona słuchawka

    Sześć rund: najpierw przerwanie presji, potem wybór bezpiecznego drugiego kanału.

    PDF

    Plan domowy

    Ustalenia z bliskimi: drugi kanał, hasło kontrolne i pierwsze 10 minut po kliknięciu.

    PDF

    Prompty weryfikacji

    Jak poprosić AI o listę ryzyk bez oddawania jej decyzji.

    PDF